การศึกษาภูมิปัญญาของหมอพื้นบ้านในอำเภอองครักษ์ จังหวัดนครนายก

ชื่อผู้วิจัย: 
อาจารย์ปิยนุช ยอดสมสวย
Category: 
ส่งเสริมสุขภาพ
Abstract: 
บทคัดย่อ บทนำ: การรักษาพยาบาลแบบพื้นบ้านเป็นภูมิปัญญาท้องถิ่นที่สำคัญศาสตร์หนึ่ง โดยมีเหตุผล คือ สะดวก ประหยัด และได้ผล มีหมอพื้นบ้านเป็นผู้ที่มีบทบาทในการดูแลสุขภาพอนามัยของประชาชนในชนบทตลอดมา จึงเป็น ที่มาของงานวิจัยในครั้งนี้ ที่มุ่งรวบรวมเพื่อเป็นฐานข้อมูลในการพัฒนาหมอพื้นบ้านให้เกิดประโยชน์กับสังคม มากกว่าในปัจจุบัน และเป็นข้อมูลในการนำไปใช้วางแผนการดูแลสุขภาพของประชาชนต่อไป โดยศึกษา ข้อมูลทั่วไป ได้แก่ โรค อาการเจ็บป่วย และวิธีการรักษาของหมอพื้นบ้านที่อาศัยอยู่ในอำเภอองครักษ์ จังหวัดนครนายก วิธีการศึกษา: การศึกษาครั้งนี้เป็นงานวิจัยเชิงคุณภาพเก็บข้อมูลโดยใช้แบบสัมภาษณ์หมอพื้นบ้านที่ปัจจุบันยังให้การรักษาให้กับประชาชน และนำเสนอข้อมูลเป็นค่าความถี่และการวิเคราะห์เนื้อหา ผลการศึกษา: หมอพื้นบ้านที่อาศัยอยู่ในพื้นที่อำเภอองครักษ์ที่ให้การรักษากับประชาชนมีจำนวน ๑๙ คน เหตุจูงใจสำคัญที่มา เป็น หมอพื้น บ้าน คือ มีบรรพบุรุษ เป็นหมอพื้นบ้าน ความรู้ที่ใช้ในการรักษาส่วนใหญ่ จะบันทึกไว้ในความทรงจำ คนไข้ที่มารับการรักษามีทั้งที่อาศัยอยู่ในพื้นที่องครักษ์และจังหวัดใกล้เคียง ในการรักษาโรคจะเริ่มจากการซักประวัติร่วมกับการตรวจร่างกาย และส่วนใหญ่จะใช้สมุนไพรตำรับ ร่วมกับการใช้คาถา หมอพื้นบ้านบางท่านมีข้อปฏิบัติพิเศษ ได้แก่ การถือศีล และไม่ดื่มแอลกอฮอล์ ซึ่งพบในหมอพื้นบ้านที่ใช้คาถาในการรักษาร่วมกับการจ่ายยาสมุนไพรเพื่อรักษาอาการเจ็บป่วยวิจารณ์ และ ภูมิปัญญาของหมอพื้นบ้าน เป็นศาสตร์ในการดูแลสุขภาพที่อาศัยความเชื่อความศรัทธาและใช้ทรัพยากรใน สรุปผลการศึกษา: ท้องถิ่นเป็นหลัก มีการรักษาทั้งร่างกายและใจ เป็นเรื่องของบุญคุณ โดยไม่เรียกร้องค่าตอบแทน และองค์ความรู้ดังกล่าวยังไม่มีการบันทึกข้อมูลไว้ จึงทำให้องค์ความรู้สูญสิ้นไปพร้อมกับหมอพื้นบ้าน คำสำคัญ: การศึกษาภูมิปัญญา, หมอพื้นบ้าน, อำเภอองครักษ์, จังหวัดนครนายก Abstract A study of wisdom of folk doctor in Ampur Ongkharak, Nakhonnayok province Piyanuch Yoadsomsuay Health Promotion Programs, Faculty of Health Science, Srinakharinwirot University Introduction: The traditional medicine treatments belong to their local wisdom. Their reasons are the convenience, money saving and the efficiency. In rural areas, the key person who takes the important role in local health care is the folk healers. Therefore, this study aimed to collect the information about the folk healer’s wisdom to be the base data for folk healer’s development. Moreover, this information can be further applied to the health care planning by studying the general information, diseases, symptoms, and the types of treatment by folk healers who live in Ampur Ongkharak, Nakhonnayok province. Method: This was the qualitative research. Questionnaire was used as the research tool. The researchers focused on the folk healers who still treated people and presented the data in the number of frequency and content analysis. Results: There were 19 folk healers lived in Ampur Ongkharak. The important motivation to be the healer was their ancestor who also be the folk healers. The knowledge was mostly recorded in their memory. The patients lived in Ampur Ongkharak and also came from the nearby area. The treatment procedure would start with historical inquiry and then physical checking by the individual knowledge. Mostly, the folk healers would use herbal preparation accompany with spell. In addition, some healers had the special practices that consisted of observing religious precept and not drinking alcohol. These characteristics would be found in the folk healers who used spell together with herbal medicines. Discussion The folk healer’s wisdom was the subject about people’s health care that mainly rely on beliefs, faith and Conclusion: and local resources. Body and mind were simultaneously treated. The treatment did not focus on the payment but involved in the favor. The knowledge of folk healers was not recorded, so these wisdoms would be disappeared together with the folk healers in the same time. Key words: A study of wisdom, Folk doctor, Ampur Ongkharak, Nakhonnayok province